Południowy, powiślański szlak przez lasy i miasto Sztum

🡳 Przebieg i charakterystyka

47 km

Pojezierze Dzierzgońsko-Morąskie

pagórkowaty

85% utwardzone (masa bitumiczna, płyty betonowe, kostki brukowe z poboczami, kostki betonowe), 15% gruntowe (rodzime, szutrowe)

kostka brukowa, możliwość występowania błota i kałuż na polnych drogach po obfitych deszczach, możliwość występowania krótkich, piaszczystych odcinków dróg leśnych

Opis trasy

Ruszamy spod drewnianej kładki na Nogacie, od strony zamku i ścieżką utwardzoną, biegnącą wzdłuż Nogatu, kierujemy się w stronę mostu drogowego. Przejeżdżamy pod mostem, za którym mijamy kąpielisko i przystań jachtową. Aleją tą dojeżdżamy do lasu, Po ok. 750 m, licząc od momentu wjazdu do lasu, na rozwidleniu dróg skręcamy o prawie 180 stopni w lewo, w drogę wyłożoną płytami betonowymi. Krętą drogą wyjeżdżamy z lasu i trzymając się cały czas płyt betonowych, po 300 m dojeżdżamy do krzyżówki i skręcamy w prawo. W tym miejscu kończą się płyty betonowe i dalszą jazdę kontynuujemy drogą gruntową. Dojeżdżamy do lasu i po 100 m skręcamy w lewo. Przy okazji, w lesie możemy pokusić się o odnalezienie schronów będących częścią dawnej Twierdzy Malbork. W zlokalizowaniu ich pomocny stanie się oddzielny opis wycieczki „Twierdza Malbork i jej południowo-wschodnie fortyfikacje”.

Ścieżka leśna to odcinek wynoszący ok. 800 m gdzie na drugim krańcu lasu skręcamy w prawo i zatrzymujemy się na skarpie. Z góry rozlega się piękny widok na Nogat, gminę Miłoradz i charakterystyczną dla Żuław Wiślanych płaskość terenu.

Po chwili wypatrywania z góry tego, co jest na dole, wracamy do pierwszej krzyżówki, ale nie odbijamy w lewo, tylko skrajem lasu, 600 m odcinkiem dojeżdżamy do tablicy informacyjnej i skręcamy w prawo. Falującym terenem Powiśla, po ok. 1,1 km dojeżdżamy do rozdroża i skręcamy w lewo. Drogą tą docieramy do Gościszewa. Wybieramy prawy kierunek i nawierzchnią pokrytą asfaltem jedziemy ok. 1,5 km. Następnie zgodnie z drogowskazem skręcamy do miejscowości Węgry. Po prawej stronie mijamy rezerwat przyrody Parów Węgry. Możemy tu zatrzymać się na chwilę i wejść do lasu, aby przyjrzeć się okazałym dębom. W dalszym ciągu trasy, trzymając się głównej drogi, mijamy dom z łamanym dachem, następnie granicę wsi Węgry i dojeżdżamy do miejscowości Parpary. Na krańcu lasu, przy skrzyżowaniu dróg zauważymy stary cmentarz, za którym odbijamy w lewo. Trzymając się śladu GPX, docieramy do drogi Uśnice – Sztum. Skręcamy w lewo, w biegnącą wzdłuż ulicy, oznaczoną, leśną ścieżkę rowerową i dojeżdżamy nią do jeziora Białego. Po chwili odpoczynku drogą utwardzoną kierujemy się na wschód, pozostawiając jezioro po prawej stronie. Po ok. 2-2,5 km docieramy do Sztumu. W mieście mijamy stację kolejową, przecinamy tory i zaraz za nimi skręcamy w prawo, w ścieżkę prowadzącą do jeziora Zajezierskiego. Możemy tu wydłużyć sobie wycieczkę, objeżdżając zbiornik dookoła. Z południowego brzegu jeziora mamy bardzo ładny obraz na zamek i kościół.

Jeśli jednak zdecydujemy się trzymać wyznaczonej trasy, to wjeżdżamy w ścieżkę rowerową od strony centrum miasta, która biegnie przy północnym brzegu jeziora. Po ok. 950 m skręcamy w ul. Baczyńskiego, następnie przecinamy rondo, a po 70 m zatrzymujemy się i zwiedzamy cmentarz ewangelicki. Na skraju północnej części cmentarza zauważamy ceglaną, będącą w fazie niszczenia, wieżę ciśnień.

Wracamy do ronda i skręcamy w lewo. Po ok. 180 m dojeżdżamy do rynku, gdzie stoi kościół poewangelicki, który obecnie należy do Centrum Kultury Chrześcijańskiej „Alyem”. Stamtąd przemieszczamy się kawałek dalej, pod kościół pw. św. Anny i w miarę możliwości zwiedzamy jego wnętrze oraz cmentarz przykościelny. Następnie podjeżdżamy do położonych na wschód od kościoła pozostałości zamku znajdujących się na szlaku zamków gotyckich.

Około 120 m na wschód od zamku znajduje się droga biegnąca wzdłuż południowo-wschodniej linii brzegowej Jeziora Barlewickiego. Skręcamy w nią i opuszczamy Sztum, a następnie mijamy miejscowości Barlewiczki i Barlewice. Z jednego ze wzgórz widzimy bardzo ładnie prezentujący się kościół pw. św. Trójcy w Pietrzwałdzie, więc możemy zatrzymać się na kilka ujęć. We wsi, przed kościołem znajduje się wiata, która może być naszym kolejnym miejscem odpoczynku. Przy okazji, od zewnątrz zwiedzamy świątynię, zwracając uwagę na ciekawie ukształtowany szczyt wschodni, z oknami, fryzem i sterczynami.

Wracamy do głównej szosy i jedziemy nią ok. 120 m, po czym skręcamy w lewo, w drogę polną. Jest to 4 km odcinek, który doprowadza nas do Koślinki. Na początku wsi wjeżdżamy na drogę asfaltową i nie zmieniając kierunku jazdy, zatrzymujemy się po ok. 500 m, przy widocznym po lewej stronie wzgórzu cmentarnym. Dawniej, w miejscu krzyża stał drewniany kościół (1319-1647). 200 m dalej mamy kolejną wiatę, więc ponownie możemy chwilę odpocząć.

Po odpoczynku ruszamy na szlak i zatrzymujemy się przed torami kolejowymi linii nr 9 Gdańsk-Warszawa, nad jeziorem Dąbrówką. Możemy tam chwilę pozostać i wsłuchać się w dźwięki natury.

Przecinamy tory i główną drogą dojeżdżamy do Dąbrówki Malborskiej. Na łuku, przy cmentarzu znajduje się pierwsza z dwóch zlokalizowanych we wsi, neogotyckich kapliczek przydrożnych. 350 m dalej zatrzymujemy się przy kościele pw. św. Mikołaja. Obiekt powinien być otwarty, więc zaglądamy do środka. Przyglądamy się również nagrobkom i wolno stojącej dzwonnicy usytuowanej przed wejściem do kościoła. Od strony prezbiterium zwracamy uwagę na trzy daty umieszczone na szczycie: 1803, 1928 i 1959 r., informujące kolejno o budowie, przebudowie i remoncie kościoła.

450 m za kościołem stoi druga z kapliczek, więc jeśli mamy ochotę, to podjeżdżamy, a następnie wracamy pod kościół. Przy nim, po tej samej stronie drogi biegnie polna aleja, w którą skręcamy. Doprowadza ona nas do stacji kolejowej w Gronajnach. Przecinamy tory linii kolejowej nr 9 Gdańsk-Warszawa i zaraz za wiaduktem skręcamy w prawo. Polną drogą dojeżdżamy do torów linii kolejowej nr 207 Malbork-Kwidzyn. Przedostajemy się na drugą stronę i piękną brukowaną aleją wracamy do Malborka.