Żuławska trasa wzdłuż Nogatu

Opis trasy

Ruszamy z drewnianej kładki na Nogacie i drogą krajową nr 55 kierujemy się w stronę Nowego Dworu Gdańskiego. Jadąc ścieżką rowerową, po ok. 4 km, w Tragaminie, naprzeciwko murowanego, otynkowanego i zdobionego laubzekinem (wycięcia w drewnie za pomocą specjalnej piły- laubzegi) budynku świetlicy wiejskiej skręcamy w prawo, w ścieżkę rowerową prowadzącą do centrum Lasowic Wielkich.

Zatrzymujemy się po ok. 500 m, przy domu podcieniowym z XIX w., usytuowanym na zachodnim skraju Lasowic Wielkich. Dom posiada zdobione drzwi, okiennice, a podcień wspierany jest przez 6 kolumn z głowicami toskańskimi. Po chwili postoju jedziemy do centrum wsi i zatrzymujemy się przy żeliwnym ogrodzeniu otaczającym park. Jest to miejsce, na którym dawniej stał kościół ewangelicki związany z otaczającym go cmentarzem. W parku znajdują się znalezione z okolic nagrobki, pamiątkowy pomnik poświęcony zamordowanym mieszkańcom wsi oraz fragment torów kolejki wąskotorowej. 200 m za parkiem zatrzymujemy się przy historycznym, murowanym kościele pw. św. Andrzeja Apostoła. Przechodzimy przez bramę, zwracając uwagę na jej ozdobne słupki, a następnie na wolno stojącą dzwonnicę i leżącą po stronie zachodniej kościoła, płytę nagrobną Georgea Schretera z XVII w.

Opuszczamy Lasowice Wielkie i jadąc szosą, po 2 km docieramy do skrzyżowania z drogowskazem do Lasowic Małych. Skręcamy w prawo i po ok. 300 m mijamy pierwsze zabudowania; między innymi dawną fabrykę serów (powojenną garbarnię skór). Przyglądamy się pozostałej zabudowie wsi, w której do 2011 r. istniał dom podcieniowy zbudowany w 1805 r. przez żuławskiego budowniczego- Petera Loewena.

Za Lasowicami Małymi kończy się nawierzchnia asfaltowa i pojawia się bruk. Po 2,5 km, na rozdrożu wybieramy lewy kierunek i drogą z równo ułożonych płyt jumbo dojeżdżamy do szosy. Skręcamy w prawo do Myszewa, a po 2 km, na skrzyżowaniu przed ceglanym budynkiem skręcamy w lewo, do centrum wsi. 150 m dalej, po lewej stronie drogi stoi dawna kuźnia podcieniowa, a 200 m za kuźnią zatrzymujemy się przy średniowiecznym, z późniejszymi przebudowaniami, kościele pw. Podwyższenia św. Krzyża, z otaczającym go cmentarzem. Obchodząc świątynię dookoła, na murze wschodnim znajdujemy 3 tabliczki upamiętniające poziom wielkich wód z lat: 1829, 1839, 1855 oraz jedną nieczytelną. Możemy sobie tylko wyobrazić, jak wyglądały Żuławy podczas powodzi. Na cmentarzu przykościelnym zachowały się kwatery grobowe i jedna stela z piaskowca.

Wracamy do skrzyżowania i zostawiamy budynek sklepu po lewej stronie. Po ok. 2 km docieramy do kolejnego skrzyżowania, w Lubstowie. Możemy na chwilę odbić w lewo, pod interesujący, murowany budynek z 1907 r., z facjatą i drewnianym gankiem lub od razu skręcić w prawo i kierować się prostopadle do Nogatu. 470 m za skrzyżowaniem skręcamy ponownie w prawo i po 1,2 km, tuż przed wałem skręcamy jeszcze raz w tę samą stronę. Jadąc drogą gruntową, po lewej stronie mijamy kilka rozlewisk Nogatu i za nimi skręcamy o 90 stopni w lewo. Po 850 m wykonujemy kolejny skręt o 90 stopni, tym razem w prawo i drogą tą docieramy do ostatniego, licząc od Białej Góry, stopnia wodnego na Nogacie- śluzy zbudowanej w latach 1912-1915 i elektrowni Michałowo. Znajdujemy się dokładnie na granicy województw: pomorskiego i warmińsko-mazurskiego. Informacji o tym, jak i o innych systemach hydrotechnicznych na rzece Nogat możemy zaczerpnąć z tablicy informacyjnej tam umieszczonej. Jeśli widzieliśmy już pozostałe stopnie wodne na Nogacie, to na podstawie podobieństwa od razu stwierdzimy, że są to obiekty zbudowane w zbliżonym do siebie okresie. Po przeprowadzeniu rowerów na drugą stronę śluzy, przechodzimy do miejsca usytuowania elektrowni wodnej.

Po opuszczeniu terenów śluzy i elektrowni znajdujemy się na drugim brzegu rzeki. Po niecałych 600 m dojeżdżamy do rozgałęzienia dróg. Tam zakręcamy prawie o 180 stopni w prawo, w aleję biegnącą wzdłuż wału Nogatu. Aleja ta doprowadza nas do mostku na kanale. Kilkadziesiąt metrów za mostkiem skręcamy w drogę, która wyprowadza nas do szosy, na drugi koniec lasu. Skręcając tam w prawo, przez Letniki (część Ząbrowa) dojeżdżamy do wsi Kaczynos. Przed skrzyżowaniem powinniśmy dostrzec, w oddaleniu kilkudziesięciu m od drogi, schowany nieco za drzewami, odnowiony dom należący w przeszłości do rodziny Zimmermannn. Widoczne tam zadrzewienie, to miejsce cmentarza ewangelickiego związanego dawniej z kościołem.

Na rozdrożu, za domem skręcamy w prawo i szosą docieramy do Królewa. 350 m za pierwszą zabudową wsi skręcamy w prawo i po kilkudziesięciu m zatrzymujemy się przy gotyckiej kapliczce, która przechodziła szereg niefortunnych remontów. W przeszłości była „odziana” w tynk i klinkier, aż w końcu odkryto jej oryginalną cegłę. Jedziemy dalej szerokim łukiem i zatrzymujemy się po 350 m, przy parku. Warto jest zejść na chwilę z rowerów i przespacerować się między drzewami. Rosną tam dorodne dęby, jesiony, lipy, buki, kasztanowce oraz potężna topola osika- niezwykły okaz o obwodzie ponad 9 m. Z parku widać kościół pw. św. Mikołaja i plebanię. Zauważona krzywizna wieży kościelnej nie jest złudzeniem, lecz rzeczywistym jej przechyleniem o kilkadziesiąt cm od pionu. Przemieszczamy się na teren kościelny, zwracając uwagę na stojącą obok, murowaną plebanię wraz z jej detalami. Obchodząc świątynię, przyglądamy się murom i wieży, a także dwóm bogato zdobionym nagrobkom- rokokowym stelom.

Za kościołem skręcamy w prawo, w drogę wyłożoną kostką brukową, a dalej płytami betonowymi. Aleją tą, zbliżając się do wału Nogatu, dojeżdżamy do drogi krajowej nr 22 łączącej Elbląg z Malborkiem. Alternatywą od Królewa jest ścieżka rowerowa biegnąca wzdłuż drogi nr 22, doprowadzająca bezpośrednio do Malborka. Już w Malborku, naprzeciwko „Leiera” skręcamy w prawo, w ul. Rakowiec i dojeżdżamy do trzeciej, po Białej Górze i Szonowie śluzy na Nogacie. Za nią znajduje się elektrownia z 1934 r. Przypominając sobie wygląd śluzy Michałowo, stwierdzamy, że są to obiekty zbudowane w zbliżonym do siebie okresie.

Śluza i elektrownia są naszymi ostatnimi punktami na trasie wycieczki.

Plik GPX

• Żuławy Wiślane – strona główna

DALEKO OD ŻUŁAW